Print 


دانش پژوه:
        احمدعلی بلاغی تهوینه کرگل
حوزه علمیه قم مقدس 2015
مقدمه:
انسان منتظر، کسی است که هدف و آرمان خود را می شناسد و یقین دارد که روزی این هدف در جهان محقق می شود، از این رو همواره برای رسیدن جامعه به چنین هدفی تلاش می کند تا جامعه، هر چند یک قدم ، به آن نزدیک تر شود.و از آنجا که به خدا و جهان آخرت ایمان دارد، می داند که پاداش این تلاش خود خواهد گرفت، اکنون که در زمان غیبت به سر می بریم ،چه وظایفی و مسؤلیتی به عهده منتظر قرار دارد ؛ در این نوشتار به طور مختصر مهم ترین این مسؤلیت ها را اشاره کنیم.
وظایف منتظران از دیدگاه روایات:
1

-تقویت معرفت، ایمان و محبت به امام :از وظایفی که در هر زمان و به ویژه در عصر غیبت،افزایش معرفت به امام عصر (عج) و تقویت محبتی که به دنبال آن می آید،وظیفۀ هر مسلمانی است. پیامبر اسلام(ص) در سخنانی ضمن معرفی همۀامامان، درباره امام زمان(عج)می فرماید:هر کس که دوست دارد خدا را در حال ایمان کامل و مسلما نی مورد رضایت او ملاقات کند، ولایت و محبت امام عصر را بپذیرد.1  عصرغیبت، عصر دو دلی ها وشک و تردید هاست. در این دوره،فتنه های گوناگون و انذیشه های رنگا رنگ پیدا می شوند و بی ایمانی را تبلیغ می کنند. مؤمن حقیقی، به خود تردید راه نمی دهد و با یقین، برای فردای روشن آماده می شود.
امام صادق آل محمد (ع)درباه ی فایده شناخت امام فرموده اند:  امام خود را بشناس که اگر اورا شناختی، دیر و ذود شذن این امر، آسیبی به تو نخواهد رساند.2   البته روشن است که منظور از شناخت امام زمان(عج) دانستن بیو گرافی و شناسنامه ای حضرت نیست،بلکه منتظران باید وظایف خود در برابر امام بشناسد تا بتواند آن را انجام دهد.
2- پیروی از امام عصر:منتظر حقیقی تلاش می کند در عصر غیبت هم پیرو امام خود باشدو از ایشان تبعیّت کند. پیروی از امام زمان (عج) پیروی از دستورات آن حضرت مبنی بر مراجعه به عالمان دین و تبعیت از آنها ست. رسول گرامی اسلام (ص( می فر ماید : خوشا به حال کسی که به حضور«قائم»برسد،در حالی که پیش از قیام او نیز پیرو او باشد.3 

3- ایجاد آمادگی در خود و جامعه: منتظر، عصر غیبت را عصر آماده باش برای یاری امام تلقی می کند.از هر لحظه منتظر است ندای امام(ع)در جهان طنین انداز شود و مردم را برای پیوستن به حق فرا خواند. و منتظران وظیفه دارند به صورتی زندگی کنند که در هر زمانی که امام زمان شان
ظهور نماید، بتوانند از جهت روحی و جسمی او را یاری نمایند.تنهاذر این حالت است که منتظران می توانند خود را منتظر امام مهدی(عج) بدانند . البته این آمادگی ابعاد گونا گون علمی،فرهنگی، اقتصادی و نظامی دارد و منحصر به یک تخصص نمی شود.زیرا امام عصر(عج)یارانی توانمند در همۀ ابعاد می خواهد؛ یارانی که بتوانند مسؤلیت های بزرگ عصر ظهور را بر دوش گیرند.
آنان که در زندگی خود با باطل مبارزه نکردهاند و با مستکبران مقابله ننموده اند،در روز ظهور به علت عدم آمادگی، مانند قوم موسی(ع)به امام زمان(عج) خواهند گفت:«  تو و پروردگارت بروید
وبجنگید،ما این جا می نشینیم»4  امام محمد باقر(ع)در تفسیر آیة(اصبروا وصابروا ورابطوا» فرموده اند: «اصبروا علی أداء الفرایض و صابروا عدوّ کم و رابطوا إمامکم المنتظر»5 بر انجام واجبات شکیبایی کنید و در برابر دشمنان، یکدیگر را یاری کنید وبرای یاری پیشوایی که منتظرش هستید،آمادگی خود را حفظ نمایید. امامعلی(ع) دربارۀ کسانی که با امام پیمان می بندند و بیعت می کند ،می فرماید: امام بااین شرط با آنان بیعت می کند که در امانت خیانت نکند،پاک دامن باشند،اهل دشنام و کلمات زشت نباشند،به ظلم و ستم خون ریزی نکنند، به خانه ای هجوم نبرند، کسی را به نا حق آزار ندهند،ساده زیست باشندوبر مرکب های گران قیمت سوار نشوند، لباس های فاخر نپوشند، به حقوق مردم تجاوز نکنند،به یتیمان ستم نکنند،دنبال شهوت رانی نباشند،شراب ننوشند، به پیمانخو عمل کند ، ثروت و مال را احتکار نکند....و در راه خدا به شایستگی جهاد نمایند.6  بنابر این چه کسانی می توانند در هنگام ظهور سرشار از یقین و استوار تر از صخره ها باشند؟چه کسانی می توانند در هنگام بیعت با امام ؛ اهل جهاد وپیکار باشند، پاک دامنی پیشه کنند و اهل زشتی و زشت کاری نباشند؟کسانی که قبل از ظهور آن حضرت ، تمرین کرده و در صحنۀفعّالیّت ها ی اجتماعی و نبرد دائمی حق وباطل،در جبهۀ حق فعال داشته باشند وایستادگی و مقاومت در مقابل شیاطین درون و برون، ویژگی های چون شجاعت،عزت نفس،بلند همتی و پاک دامنی را در خود پرورانده باشند. و با آمادگی در خود بکوشیم که از یاران نزدیک آن حضرت باشیم.
4- دعا برای ظهور امام: در انتظار ظهور بودن،خود از برترین اعمال عصر غیبت است. زیرا فرج و گشایش واقعی برای دینداران با ظهور آن حضرت حاصل می شود. کسی که منتظر آمدن مولای خود استفهمواره از خدا سلامت و فرج او را می خواد و هرگز از دعا برای آن حضرت غافل نمی شود.به خصوص آن که می داند با ظهور حضرت مهدی(عج) زمینه ی هدایت و رشد جامعه بشری فراهم می شود.در بخشی از توقیع خود به شیعیان دستور داد ه اند:«و اکثروا الدعاء بتعجیل الفرج»7 و برای تعجیل فرج بسیار دعا کنید. البته هر کس می داند که مقصود امام از این سفارش، ادای کلمات وتکرار زبانی آن نیست؛گرچه دعا همیشه ثواب دارد ولی منتظر واقعی کسی است که به مفهوم این دعاها توجه کند و اگر چیزی را از خدا می خواهد،پیش از آن خود را برای دریافت آن آماده نماید.  امام امیر مؤمنان(ع) می فرماید: منتظر فرج الهی باشید و از لطف الهی مأیوس نشوید و بدنید که محبوب ترین کارها نزذ خداوند،انتظار فرج است.8  لازمۀ این انتظار، دعا برای ظهور امام عصر(عج)است.بر این اساس ، خواست خود را این گونه به درگاه خداوند عرضه می داریم: «خدایا! از توآن دولت با کرامتی را طلب می کنیم که با آن،اسلام و اهلش را عزیز می گردانی و نفاق و اهلش را خوار و ذلیل می سازی.ما را در آن دولت از دعوت کنندگان به طاعت خود و رهبران به سوی راهت قرار ده و کرامت دنیا و آخرت را از برکت آن بر ما ارزانی دار.»9
5- پایداربر دوستی اهل بیت (ع): یکی از وظایف مهم منتظران در هر عصر و زمانی،محبت و دوستی با اهل بیت پیامبر(ع)است در دوران غیبت به سبب پنهان زیستی امام ممکن است عواملی انسان را از این وظیفه مهم دور سازد از این رو در روایات سفارش شده که بر محبت به آن انوار مقدس،پایدار باشیم. پیامبر اسلام(ص) فرمود:« ای علی (ع)! هر آینه در آخر ازمانگروهی خواهند بود که به جرم دوست داشتن تو،مورد سرزنش مردمان قرار می گیرد......تورا و فرزندان تو را بر پدران،مادرن،برادرانو خواهران،ترجیح می دهند و بر عشیره و نزدیکان خود،پس بهترین صلوات های خداوند بر آنها باد!آنان فردای قیامت،زیر لوای حمد محشور خواهندشد............»10
ودیگروظایف منتظران این است که پرهیزکاریورعایت تقوا، انتظار شبانه روزی، صبر بر سختی های دوران غیبت،حفظ پیوند با مقام ولایت وبزرگدشت نام و یاد آن حضرت و....... از تشکیل جلسات دعا و نیایش و برگزاری مراسم های مرتبط با آن حضرت گرفته تا حلقه های بحث وگفتگو درباره قیام و ظهور و مسؤلیتهایشان در این دوران.
حسن ختام با بیان آفتاب:
رهبرمعظم انقلاب اسلامی دربارۀ ویژگی های منتظران می فرماید:
درس دیگر اعتقاد به مهدویت و جشن های نیمۀشعبان برای من وشما این است که هر چند اعتقاد به ظهور حضرت مهدی(ارواحنا فداه) یک آرمان والاست و در آن هیچ شکی نیست؛ امّا نباید مسأله را فقط به جنبۀ آرمانی آن ختم کرد؛ یعنی به عنوان یک آرزو و در دل یا حد اکثر در زبان یا بصورت جشن، نه، این آرمانی است که باید عمل به دنبال آن بیاید. انتظار ی که از آن سخن گفته اند؛فقط نشستن و اشک ریختن نیست؛ انتظار به معنای این است که ما باید خود را برای سربازی امام زمان(عج) آماده کنیم. سربازی امام زمان(عج) کارآسانی نسیت .سربازی منجی بزرگی که می خواهد با تمام مراکز قدرت و فساد بین المللی مبارزه کند، احتیاج به خود سازی،آگاهی و روشن بینی دارد.عده ای این اعتقاد را وسیله ای برای تخدیر خود یا دیگران قرار می دهند؛ این غلط است. ما نباید فکر کنیم که چون امام عصر(عج) خواهد آمد و دنیا را پُر از عدل و داد خواهد کرد، امروز وظیفه ای نداریم. نه ، به عکس ؛ ما امروز وظیفه داریم در آن جهت حرکت کنیم تا برای ظهور آن بزرگوار آماده شویم.در گذشته کسانی که منتظر بودند؛سلاح خود را همیشه همراه داشتند. این یک عمل نمادین است و معنایش این است که انسان از لحاظ علمی،فکری و عملی باید خود را بسا زد و درمیدان های فعالیت و مبارزه، آمادۀ کار باشد.11
پی نوشت ها:
1-علامه مجلسی؛ بحار الانوار؛ ج 26؛ ص296
 2- شیخ کلینی؛ اصول کافی؛ج1؛ ص371
3-مجلسی؛بحار الانوار , ج52 ؛ ص130
4- اشاره به آیة24 سوره مائده
5- طریحی ؛ مجمع البحرین ؛ ج4 ،ص248
6-  سید ابن طاووس ؛ الملاحم و الفتن ؛ص149
7- کمال الدین و تمام النعمة؛ ج2 ؛ ص483
8- صدوق؛ الخصال؛ ج2؛ ص102 و حرّانی؛ تحف العقول ؛ص104
9- بخشی از دعای افتتاح ؛مفاتیح الجنان؛ شیخ عباس قمی
10- شیخ طوسی ؛؛ کتاب الغیبة ؛ ص136
11- سخنرانی به مناسبت نیمۀ شعبان ؛ در مصلای تهران ؛ در تاریخ 30/7/1381